DruštvoEkonomijaKultura

DR GORAN KOMAR: OD ZABORAVLJENOG ZANIMANJA LEDARA DO NOVE, ATRAKTIVNE TURISTIČKE PONUDE

“Ledari iz Kamenog kod Herceg Novog i kamensko –ubaljski spor“   nova knjiga našeg sugrađanina dr Gorana Komara, osim što ukazuje na decenijama razvijano a potom iščezlo zanimanje ledara, otvara pitanje da li je danas moguće turistički valorizovati  vađenje  leda iz dubokih, sjenovitih, sniježnih orjenskih i podorjenskih jama.

Knjiga je ovog vikenda predstavljena  u organizaciji MZ Kameno  u crkvenoj kući kod hrama Svetog Jovana. Govorili su: Goran Stanovčić, Željko Starčević, dr Milan Mialnović i autor.

Priču je autor, dr Goran Komar, i sam  planinar i odličan poznavalac Orjena, koncipirao kao zbornik koji otkriva jedno zanimanje kao najjasniji vid pregalaštva orjenskog gorštaka na putevima održavanja na svoj staništu. On je potkrijepljena  bogatom dokumentacijom iz dubrovačkog i drugih arhiva, sjećanjima, različitim tekstovima, a onda autor, majstorski  preplićući  prošlo i ovremeno pokazuje  i kako je moguće prošlost  valoriziovati u budućnosti.

– Jame snježnice, nekada samo nužnost, zatim izvor egzistencije sutra bi mogle ponovo postati mjesto prosperiteta, ali ovog puta kroz turizam- ocijenio je  odličan poznavalac Orjena, planinar,  Željko Starčević, objasnivši i da  pod turizam misli na održivi turizam uklopljen u prirodu i vjekovni način ljudskog bitisanja u njoj.

Kao dragocjeni doprinos opstanku tradicionalnih katuna Starčević  vidi mogućnost njihove dopune kao malih smještajnih turističkih objekata  koji bi u maksimalnoj mjeri zadržali postojeći izgled, gdje bi paraleno postojala biljna i stočarska proizvodnja koja bi se tu lako plasirala, praktično  na kućnom pragu. Moguće je pokrenuti i turističku manifestaciju koja bi za cilj imala promovisanje starog ledarskog puta,  tog zanata i na kraju gastro ponude vezane za korišćenje leda iz orjenskih jama.

-Kroz priču o kamenskim ledarima komadić jamskog leda dobija veći značaj, dobija cijenu, veću od one koju  ima kao pusti komadić leda . Zajedno sa pričom, vidimo taj led i u pojedinim konobama sa tradicionalnim specijalitetima ali i u eskluzivnim mjestima kakva su Porto Novi, Portomontenegro, zaključio je  Starčević

Dr Milan Milanović podsjetio je da se u „prigorskim selima gornje Boke živjelo od zemlje i stoke, šume i planine, sjenokosa i pašnjaka. Poljoprivreda nije bila puko zanimanje nego način života, vještina preživljavanja..“

U poslednjih 100 godina sve se promjenilo. No, uprkos tome poučno je sagledati posao ledara jer se radi o izuzetnom i značajnom društvenom i ekonomskom fenomenu, o  korišćenju prirodnog resursa,  leda kao zajedničkog, seoskog opšteg dobra, objasnio je Milanović.

-Ekonomska suština je, zapravo u zahvatanju prirodne rente, naknade od korišćenja darova prirode. Led, razumije se, nije stvaran ljudskim radom, nego djelovanjem prirode ali bez ljudskog rada, to bi i ostao samo prirodni potencijal, i ne bi se mogli dobiti novčani prihodi od njegovog korišćenja. Dr Komar je pokazao-rekao je Milanović, kako su Kamenjani, na organizovani način, preko seoskog zbora, kao oblika lokalne samouprave, koristili svoje pravo raspolaganja prirodnim rersusom, koji leži na teritoriji njihove katastarske opštine. Kamenjani su zapravo raspisivali licitaciju i davali koncesiju, izabranom suseljaninu da vadi led iz jama i da ga komercijalizuje, ali za uzvrat da selu plaća rentu – naknadu. Ta sredstva bi bila korišćena za opšte korisne namjene. Na osnovu te, očigledno za sve dobre prakse, Milanović je pitao – ko bi danas dao koncesiju zainteresovanom za taj posao i kakve su danas nadležnosti seoskog zbora odnosno mjesne zajednice. Odgovor je nema ih, rekao je Milanović i potom se osvrnuo  na  probleme  admistrativno upravnog uređenja i korišćenja teritorije opštine Herceg Novi.

Podsjetio je da prema Zakonu o teritorijalnoj organizaciji Crne Gore iz 2011. godine „teritoriju jedinice lokalne samouprave čine naselja“ a Odlukom Skupštine Opštine granice su određene nejasno i neprecizno. Prostorni plan opštine Herceg Novi do 2020. godine praktično prepoznaje samo 20 naselja. Jedino u slučaju sela Mojdež su korišćene katastarske granice. Dakle granice MZ ili naselja Kameno nema nikakve veze sa granicama katarske opštine Kameno.Glavni razlog eventualnih sporova bi bila upravo postojeća administrativna (ne)uređenost prostora opštine-nedorečenosti i kontradikcije u načinima određivanja i obilježavanja granica naselja, područja mjesnih zajednica određivanja građevinskog područja i korišćenja područja za druge namjene jer rurani prostor je i danas (a u budućno će biti još više) uslov za razvoj mnogih drugih djelatnosti savremene ekonomije (industrije, turizma, trgovine, sporta rekao je Milanović.

Novom knjigom  Goran Komar je na najljepši način  dopunio  izuzetno bogatu riznicu djela u kojima istrajno istražuje istorijski, etički, kulturni prostor Herceg Novog i Stare Hercegovine.

Ostavite Vaš komentar

Facebook Auto Publish Powered By : XYZScripts.com